Nazivi Sremskih Karlovaca menjali su se kroz vekove, prateći političke promene, različite jezike i upravne sisteme koji su se smenjivali na ovom prostoru. Svako ime nosi trag vremena u kojem je nastalo i svedoči o značaju koji je ovo mesto imalo u širem istorijskom okviru.
Najstariji zapisi i ime Karom
Najstariji poznati zapis u kojem se pominju Sremski Karlovci potiče iz 1308. godine. Tada se mesto navodi kao Karom, uz oznake kaštela ili grada, u oblicima castellum, castrum ili oppidum. Naziv Karom vezuje se za plemićku titulu de Karon, što ukazuje na feudalni karakter naselja u srednjem veku.
Poreklo imena Karlovci
U literaturi se javlja i pretpostavka da je ime Karlovci izvedeno od latinskog prideva carus, koji znači drag ili mio. Ova teorija povezuje naziv mesta sa srpskim kraljem Dragutinom Nemanjićem, za koga se smatra da je u okolini Karlovaca imao svoj letnjikovac.
Prema jednom predanju, ugarski kralj Karlo Robert iz dinastije Anžuvinaca u XIV veku je na obali Donjeg Dunava podigao selo pod imenom Caroli Vicus, što u prevodu znači Karlovo selo.
Karlovci u srednjovekovnim izvorima
Srpski naziv Karlovci pominje se u Povelji despota Jovana Brankovića iz 1496. godine, kojom su manastiru Krušedolu poklonjena brojna sela među kojima i Karlovci.
Nakon turskog pohoda na Beč 1529. godine i osvajanja Srema, Karlovci se ponovo pominju u zapisu iz 1533. godine. U tom zapisu stoji da je sveti spis započet u mestu Karlovci trećeg dana meseca decembra, na dan svetog Nikole, a dovršen u manastiru Krušedolu.
Nazivi Karlovaca u putopisima i na kartama
Tokom XVI i XVII veka različiti putopisci beleže ime Karlovaca u više oblika. Antun Vračarić 1553. godine pominje Karom, ali i naziv Karlovci, navodeći da su morali da prenoće u Petrovaradinu zbog brojnih karlovačkih vodenica.
Italijanski putopisac Marko Antonije Pitafeta 1567. godine koristi oblik Charon, dok David Ungnad 1572. godine beleži nazive Karon i Karloci.
Turski putopisac Evlija Čelebija u XVII veku upotrebljava naziv Karlofdsa, a Hadži Kalfa navodi ime Karlovidscha.
Različiti oblici poput Karom, Karon, Karum i Karloca pojavljuju se i na geografskim kartama XVII veka.
Od Carlovitza do Sremskih Karlovaca
Uoči, tokom i nakon pregovora o miru sa Turcima vođenim u Karlovcima 1698. i 1699. godine, na kartama i u dokumentima pojavljuje se naziv Carlovitz. Nešto izmenjen oblik Carlowitz nalazi se i na nemačkoj geografskoj karti ovog dela Evrope iz 1729. godine.
Nakon sklapanja Karlovačkog mira, Karlovci dolaze pod vlast Habzburške monarhije. Srpski naziv grada tada se prevodi na nemački kao Carlovitz i koristi se uporedo sa srpskim imenom u zvaničnim aktima Magistrata. U administraciji je paralelno bio prisutan i latinski jezik.
Naziv Carloviciensis nalazi se na pečatu slobodne vojničke varoši Komuniteta, koji je bio u upotrebi od 1753. do 1790. godine.
Zvaničan naziv Sremski Karlovci potvrđen je carskim manifestom iz 1881. godine, kada su Karlovci proglašeni gradom sa uređenim Magistratom.
Nazivi Sremskih Karlovaca kroz vekove svedoče o burnoj istoriji ovog mesta i smeni različitih kultura, jezika i država. Od Karoma i Karonа, preko Carlovitza, do današnjeg imena, svaki zapis predstavlja trag jednog vremena i potvrdu značaja koji su Karlovci imali na raskršću srednje Evrope i Balkana.
